ThoughtStream – przenośne urządzenie do biofeedbacku GSR

Thoughtstream USBPrzyszedł czas, aby opisać urządzenie o nazwie Thoughtstream firmy MindPlace (zbieżność nazw z naszą domeną jest przypadkowa). Impulsem do opisania tego właśnie urządzenia była sesja pytań od jednego z naszych klientów. Ponieważ uznaliśmy pytania za bardzo ciekawe z dużą dozą dociekliwości wykraczającą  miejscami poza standardowe pytania, dodaliśmy punkt Pytania/Odpowiedzi, który w dużej mierze bazuje na pytaniach które otrzymaliśmy oraz naszych odpowiedziach.

Opis urządzenia Thoughtstream

Wstęp

Thoughtstream USB, pudełko przódCzym jest Thoughtstream? Thoughtstream jest urządzeniem do biofeedbacku GSR, czyli mówiąc prostym językiem, mierzy ono zmiany oporności między dwoma punktami na skórze. Zależność między opornością, a naszym stanem emocjonalnym jest prosta i w sumie znana większości osób z własnego doświadczenia. Im większe pobudzenie emocjonalne, niezależnie czy pozytywne jak na przykład wygrana 6-tka w Lotto, czy też negatywne związane ze stresem, lękiem, itp. – tym większa wilgotność dłoni i tym samym mniejsza oporność pomiędzy punktami pomiaru. I odwrotnie, im większa relaksacja/stan odprężenia, tym bardziej sucha skóra i tym samym większa jej oporność. To z czego jednak większość ludzi nie zdaje sobie sprawy, to szybkość z jaką te zmiany następują. W pewnym uproszczeniu można przyjąć, że w zasadzie w momencie pojawienia się emocji, od razu na urządzeniu będzie widoczna zmiana oporności. Nie musi to być nagła sytuacja zagrażająca bezpośrednio naszemu zdrowiu, czy życiu – sytuacja po której czujemy stróżki potu płynące po plecach. Wystarczy myśl wywołująca  niepokój (w kolejce do kasy: „czy na pewno mam ze sobą portfel”), irytację („jak on/a mógł o mnie tak powiedzieć”) lub też przeciwnie – myśl wywołująca w nas ekscytację w stylu „jutro idę na pierwszą randkę”, „na urodziny dostanę mój wymarzony smartphone”. Gdy będziemy mocno zrelaksowani, mierzalną reakcję mogą nawet wywołać myśli wydawałoby się „neutralne”, jak na przykład rozważanie planu zajęć na dzień następny, czy też tworzenie listy zakupów. W stanie pobudzenia w jakim znajdujemy się podczas dnia, takie „neutralne” myśli raczej nie zmieniłyby specjalnie naszego stanu emocjonalnego i tym samym trudno byłoby je zauważyć w trakcie pomiaru.

Stąd też zainteresowanie urządzeniami do biofeedbacku GSR wśród osób, które chcą poradzić sobie ze stresem, nauczyć się szybszej relaksacji, mających kłopoty z zasypianiem i wszelkimi zaburzeniami u których podstaw leży zbytnio pobudzony układ współczulny. Bezpośrednią przyczyną tego rodzaju zaburzeń jest bardzo często po prostu nadmiar stresu, z którym nie radzimy sobie na bieżąco. Zainteresowani tego rodzaju urządzeniami są także osoby medytujące – chcą mieć „pomocnika”, który będzie miał baczenie na ich myśli i natychmiast przywoła ich do porządku, gdy zamiast mieć wolny od myśli umysł, zaczynają planować jak spędzą weekend, albo też zastanawiają się, czy sąsiadka znowu zapomni wieczorem  zasłonić okna 😉

Dzięki temu, że w trakcie ćwiczeń dostajemy natychmiastową informację o zmianie naszego stanu emocjonalnego (którego efektem była zmiana oporności skóry) można zdecydowanie szybciej nauczyć się osiągać pożądany stan. Dodatkowe programy/gry instalowane ka komputerze/laptopie mogą stawiać przed nami pewne wymagania, związane z uzyskaniem określonego stopnia relaksacji (bądź pobudzenia) i utrzymania go przez określony czas.

Opis zestawu

Thoughtstream USB, pudełko tyłUrządzenie składa się z sensorów zakładanych na dłoń, słuchawek oraz samego urządzenia wielkości walkman’a (dla tych, którzy nie mieli styczności z tą zamierzchłą już technologią polecam wikipedię ;)). Całość nie jest tak zgrabna i mała jak iPhone, ale wciąż można ją zaklasyfikować jako urządzenie przenośne. Informację zwrotną otrzymujemy dwoma kanałami: wizualnym (za pomocą diod widocznych na przedniej ściance urządzenia) oraz dźwiękowym (zmieniająca się częstotliwość dźwięku w słuchawkach). W trakcie ćwiczeń zupełności wystarcza jedna z tych form, na przykład tylko dźwięk, co umożliwia ćwiczenia z zamkniętymi oczami. Dodatkowo urządzenie można podłączyć do komputera/laptopa za pomocą standardowego przewodu USB. Całość zasilana jest dwoma bateriami AA, zwanymi potocznie „paluszkami”.

Używanie ThoughtStream

Po włożeniu baterii, podłączeniu słuchawek i sensorów, ThoughtStream jest gotowy do użycia. Wystarczy usiąść/ułożyć się wygodnie, założyć słuchawki i sensory, włączyć urządzenie i ustawić odpowiedni poziom głośności. Sensory należy umieścić tak, aby dotykały wewnętrznej powierzchni dłoni. Dłoń należy ułożyć wygodnie, tak aby w trakcie sesji nie zmieniać specjalnie jej położenia, a szczególnie stopnia dociśnięcia sensorów, ponieważ spowoduje to zmianę pomiaru oporności, a tym samym zakłóci zapis naszej sesji.

Kalibracja urządzenia

Thoughtstream - układy diodPrzed rozpoczęciem pracy wymagana jest kalibracja, czyli ustalenie punktu odniesienia dla danej sesji. Procentowe zmiany oporności podczas sesji będą podawane właśnie w odniesieniu do wartości ustalonej podczas kalibracji. Proces ten jest wymagany, ponieważ oporność skóry jest różna u różnych osób, nawet u tej samej osoby będzie ona różna o różnych porach dnia, będzie też różna, w zależności od naszego stanu emocjonalnego.

W pierwszych sekundach po włączeniu urządzenia następuje opisana powyżej kalibracja. Zapali się na chwilę dioda zielona wskazująca „poziom czułości” urządzenia, o którym za chwilę. Następnie różne diody będą się zapalać przez czas 10 sekund. Kiedy wszystkie diody zapalą się na czerwono a w słuchawkach będzie słychać ton o stałej częstotliwości, urządzenie będzie gotowe do rozpoczęcia sesji. W miarę jak będziemy się rozluźniać, diody będą stopniowo zmieniać kolor, z czerwonego na pomarańczowy, z pomarańczowego na żółty i z żółtego na zielony. Wszystkie prezentowane przez urządzenie zestawienia kolorów widoczne są na obrazku obok – jest ich razem 25. Kiedy wszystkie diody będą zielone, urządzenie automatycznie przejdzie na następny „poziom czułości”.

Poziomy czułości

Thoughtstream - poziomy czułościOby pogodzić dwie różne funkcjonalności, to jest, obejmować pomiarem duży zakres zmian poziomów rezystancji oraz móc prezentować nawet niewielkie zmiany oporności, producent postanowił wprowadzić pojęcie „poziomu czułości”.

Urządzenie ThoughtStream posiada 8 poziomów czułości. Przy pierwszym włączeniu urządzenie automatycznie uruchamia się na 8 poziomie czułości. Przy następnych uruchomieniach urządzenie uruchomi się na tym poziomie, na którym poprzednio skończyliśmy ćwiczenia. Poziom ten można „ręcznie” zmienić w dowolnym momencie.

Nie zależnie od tego z jakim poziomem czułości uruchomimy sesję, zaczniemy mając wszystkie diody zapalone na czerwono (układ diod 25 na obrazie powyżej). Na następny poziom przejdziemy w momencie gdy wszystkie diody zapalą się na zielono. Od czego zależy układ zapalonych diod? Warto spojrzeć na obrazek po prawej stronie.Widoczna jest na nim tabela prezentująca wzajemną zależność „poziomu czułości” (kolumny od 8 do 1), układu diod (rzędy od 25 do 1) oraz procentowej zmiany w stosunku do wartości bazowej, która wyznaczana jest w trakcie kalibracji.  Aby zapalić wszystkie diody na zielono (czyli uzyskać układ oznaczony liczbą „1″) na poziomie 8 należy zwiększyć mierzoną oporność o 20%.  Po uzyskaniu takiego układu automatycznie zmieni się poziom czułości na niższy, a na wyświetlaczu widać będzie układ diod nr 8 (jedna zielona, pozostałe żółte) – ponieważ ten układ prezentuje tą samą zmianę procentową po zmianie poziomu czułości. Na przykład zmiana mierzonej oporności o 20% na poziomie 8 prezentowana jest jako układ „1″, po zmianie poziomu czułości na 7 ta sama zmiana, to jest o 20%, prezentowana jest jako układ 8.

Można te „poziomy czułości” traktować jako „poziom trudności”. Na każdym kolejnym poziomie, aby zmiana układu diod wymaga od nas większej procentowej zmiana oporności niż na „łatwiejszych poziomach”

Ćwiczenia z zamkniętymi oczami

Możliwość ćwiczeń z zamkniętymi oczami może być przydatna, gdy chcemy używać urządzenia na przykład podczas ćwiczeń osiągania stanów głębszej relaksacji, czy też podczas wizualizacji.

Razem ze zmianą układu diod zmienia się wysokość generowanego tonu – im większa oporność (czyli im bliżej układu samych zielonych diod), tym niższy dźwięk. Generowany dźwięk jest miły dla ucha i spokojnie można ograniczyć się do tej formy informacji zwrotnej, co umożliwia nam właśnie ćwiczenia „na słuch”.

Podłączenie do komputera/laptopa

ThoughtStream - darmowe oprogramowanieUrządzenie Thoughtstrem można podłączyć do komputera/laptopa za pomocą przewodu USB. Producent udostępnia proste darmowe oprogramowanie działające na systemach oprecyjnych firmy Microsoft (Windows XP/Vista/Windows 7) pozwalające na zapisywanie oraz porównywanie sesji. Dodatkowo można zakupić ciekawsze oprogramowanie, to jest Mental Games.

Uwaga! Poniższy fragment jest mocno techniczny, który spokojnie możesz pominąć, jeśli nie zamierzasz podłączać urządzenia ThoughtStream do komputera z systemem Windows.

Poprzednie wersje urządzenia Thoughtstream były podłączane do komputera za pomocą portu szeregowego COM, który już od dłuższego czasu nie jest już dostępny w komputerach/laptopach, ponieważ został wyparty przez nowsze standardy, jak na przykład port USB. Aktualne wersje urządzenia Thoughtstream podłączane są już do portu USB, jednak po stronie instalowanego oprogramowania wciąż widoczne są jako urządzenie podłączone do portu COM. Aby całość zadziałała, wymagana jest instalacja sterowników wirtualnego portu COM, który są odpowiedzialne za mapowanie USB-COM. Sterowniki te można pobrać ze strony producenta (dwa pierwsze linki).

Po ich zainstalowaniu należy podłączyć urządzenie Thoughtstream. Po jego podłączeniu zostanie automatycznie skonfigurowany wirtualny port COM. Przydzielony automatycznie numer portu COM można sprawdzić w Menadżerze Urządzeń w systemie Windows. W tym celu należy uruchomić „Menadżer Urządzeń”, następnie wyszukać pozycję: „Silicon Labs CP210x USB to UART Bridge”. Jako ostatni człon tej nazwy będzie podana nazwa automatycznie przypisanego portu – w przypadku widocznym na zdjęciach poniżej był to „COM 3″ (zdjęcie 1). W razie potrzeby można zmienić numer tego portu wybierając opcję „Właściwości”, następnie w okienku, które się otworzy wybierając zakładkę „Ustawienia portu” i przycisk „Zaawansowane”. W tym momencie pojawi się następne okienko umożliwiające zmianę przypisanego portu COM (zdjęcie 2). Pozostał ostatni krok – wpisanie wartości tego wirtualnego portu w programie „ThoughtStream USB Interface” – pozycja Serial Port/Set Comm Port w menu.

A co jeśli masz komputer z systemem Mac OSX? Należy pomyśleć o programu do wirtualizacji systemu Windows – Parallels Desktop radzi sobie doskonale z powyższą konfiguracją (można także sprawdzić alternatywne programy do wirtualizacji, jak VMWare Fusion, czy też darmowy VirtualBox).

Pytania/odpowiedzi

Pytania i odpowiedziNa stronie producenta nie znalazłem oprogramowania do tego urządzenia, więc gdzie je można ściągnąć, proszę o link

Wszelkie pliki do ściągnięcia znajdują się w dziale support.

Oprogramowanie do urządzenia ThoughtStream znajduje się tutaj:

Czy podłączenie tej opaski do ręki wymaga jakichś specjalnych zabiegów jak np. usunięcie owłosienia z ręki lub użycie jakiegoś smaru

Nie. Elektrody dotykają wewnętrznej powierzchni dłoni, która nie jest owłosiona. Przy biofeedbacku GSR nie ma potrzeby stosowania żadnych past  zwiększających przewodność.

Ideałem byłoby zamieszczenie skanów instrukcji

Nie ma potrzeby skanować dokumentacji, ponieważ jest ona dostępna na stronie producenta. Dokumentacja do urządzenia Thoughtstream dostępna jest pod tym linkiem.

Do czego służy gniazdko PC skoro do łączenia z komputerem jest przeznaczony kabel USB?

Gniazdo to służyło do podłączenia urządzenia do komputera używając portu COM. Posądzamy, że z jakiś powodów producent postanowił zachować jeszcze zgodność wstecz i zostawił to gniazdo. Zdecydowana większość osób go nie użyje.

Zrozumiałem też że trzeba zainstalować sterownik podany obok oprogramowania?

Tak – ponieważ oprogramowanie wciąż uważa, że ma do czynienia z urządzeniem podpiętym do portu COM. Dzięki sterownikowi urządzenie podpięte poprzez port USB wygląda dla oprogramowania, jak urządzenie podpięte do portu COM.

Jeśli można chciałbym jeszcze wrócić do mojego pytania odnośnie diod. Zrozumiałem, że jeśli zmiana oporności będzie następować stosunkowo szybko to poziom czułości będzie przeskakiwał od 8 przez 7, 6, 5, 4, 3, 2 aż do 1 i każdy przeskok zacznie się od układu diod nr 8.

Urządzenie po włączeniu kalibruje się, przyjmując ten stan początkowy jako punkt odniesienia w trakcie danej sesji. Na „poziomie” 8 rejestrowane są zmiany do 20% (patrz obraz powyżej w sekcji „Poziomy czułości”). W momencie, gdy mierzona oporność zwiększy się o ponad 20% nastąpi automatyczna zmiana na „poziom” 7. Dla „poziomu” 7 odszukujemy w tabeli jak prezentowana jest  20 procentowa zmiana- stąd odczytujemy wartość 8 (układ diod 8 – patrz obraz powyżej w sekcji „Poziomy czułości”). Największa prezentowana zmiana dla „poziomu” 7 to 33%. Aby sprawdzić układ diod po automatycznym przejściu na „poziom” 6, odszukujemy wartość 33% w tabeli dla „poziomu” 6. Nie ma dokładnie takiej wartości, są 31% i 34% – zostanie zaprezentowany układ dla 34% co  znowu oznacza układ diod numer 8. Analizując dalej tabelę w ten sposób okazuje się, że po każdej automatycznej zmianie poziomu prezentowany jest układ diod numer 8.

Z tego by wynikało, że każdy z poziomów od 7 do 1 będzie się zaczynał od układu diod nr 8 a początek nigdy nie będzie wykorzystany? Takie jest moje pobieżne rozumowanie, być może czegoś jeszcze nie wiem.

Rozumowanie jak najbardziej poprawne. Nie uwzględnia jedynie możliwości cofania się, które możliwe jest w sytuacji na przykład pojawienia się myśli, zwłaszcza związanych z emocjami – zazwyczaj w takim momencie bardzo szybko zauważalne jest zmniejszenie się oporności skóry. W momencie zmniejszania się oporności, a tym samym zbliżania się do początkowego punktu odniesienia, zapalać się będą diody z układami 9-25. „Poziom czułości” nie będzie ulegał zmianom w takim przypadku.

Czy dotarcie do któregoś z poziomów może określać zaawansowanie w medytacji?

Skala odczuć subiektywnych w/g Dr. Terry LeshDr. Terry Lesh z Uniwersytetu Oregon postanowił opracować skalę pozwalającą na porównywanie subiektywnych doświadczeń w trakcie relaksacji i medytacji. W ten sposób powstała tak zwana skala stanów Lesh’a (opracowanie: Zen Meditation and the Development of Empathy in Counsellors – T. Lesh).

W latach ’70-tych C. Maxwell Cade wraz z Dr Woollley-Hart postanowili stworzyć mapowanie tej skali na relatywne zmiany oporności skóry (skan z instrukcji “Users’s Guide to the Discovery ESR Meter” obok). Zakładając, że rozpoczynaliśmy ćwiczenia w stanie neutralnym, można przyjąć że zwiększeniu mierzonej oporności o 100% i więcej  będzie często towarzyszyło poczucie głębokiego spokoju, być może nawet spojrzenia na problemy z większej, bardziej świadomej perspektywy. Oprócz poczucia spokoju mogą zacząć pojawiać się odczucia ciepła, błogości. Oczywiście, gdy zaczniemy ćwiczenia w stanie pobudzenia, zmiana 100% może oznaczać dopiero powrót w okolice stanu neutralnego.

Pomiar GSR raczej nie przekłada się bezpośrednio na zaawansowanie w medytacji, ale osiąganie zmian rzędu 100% i więcej jak opisane powyżej można oceniać jako zaawansowanie w wyciszaniu umysłu.

Zakończenie

Tradycyjnie na zakończenie pozostaje nam tylko zaprosić do sprawdzenia aktualnej ceny urządzenia ThoughtStream USB oraz do zapoznania się z naszą ofertą w zakresie urządzeń do biofeedback GSR i nie tylko… :)

Posted on May 27, 2013 at 17:10 by Mikołaj · Permalink
In: Biofeedback, Relaksacja · Tagged with: , ,

Leave a Reply